Op donderdag 29 oktober 2009 vond de vierde Open Debatavond plaats in de Twynstra Gudde Haagse Kamers, een monumentale vestiging in het centrum van Den Haag.
Deze Open Debatavond, georganiseerd in samenwerking met de Campus Den Haag van de Universiteit Leiden, Twynstra Gudde en het Forum Democratische Ontwikkeling stond in het teken van de week van de democratie. Ruim vijftig mensen kwamen bijeen om te spreken over de betekenis van democratie in onze samenleving en het politieke stelsel in Nederland. Mei Li Vos, Tweede Kamerlid voor de PvdA verzorgde de inleiding waarin zij beeldend vertelde over de zegen van de democratie in Nederland en over een bijeenkomst van de VN waar weer bleek dat de landen die geen democratisch stelsel hebben, kampen met de meeste crisis. Ook werd er gekeken naar de rol van politici in onze democratie en het vertrouwen van de burger.
Tenslotte werd er nog een kort uitstapje gemaakt naar het actuele vraagstuk over de verhoging van de AOW-leeftijd, per direct verhogen of geleidelijk? En hoe zit het met het sociale aspect? De ouwe Drees had dit bedoeld als basisvoorziening voor minder bedeelde ouderen, langzaamaan is het uitgegroeid tot een volksverzekering waarin veel ongelijkheid voorkomt. Waar de ene 65-plusser probeert rond te komen van zijn AOW gebruikt de andere 65-plusser het geld als benzine voor de plezierjacht.
De eerste stelling die geponeerd werd, ‘De AOW-leeftijd moet per direct naar 67 jaar verhoogd worden’ deed heel wat stof opwaaien. Uit de stemronde van de rechters bleek een groot meningsverschil te bestaan, 50% voor, 50% tegen.
De voorstanders trapten af met een drietal argumenten; het is urgent, het is duidelijk, het is eerlijk. Bovendien zijn de arbeidskrachten hard nodig.
De tegenstanders hadden een andere oplossing, geef die rijke babyboomers lekker hun vrije tijd, laat hen spenderen, dat is pas goed voor de economie! De jongeren zijn het fundament van de samenleving, geef hen de ruimte. Na de vragenronde van de rechters werd nog alles uit de kast getrokken door beide partijen om de jury te overtuigen. De voorstanders gaven aan dat langer werken gezond is, jongeren minder betrouwbaar zijn en meer oog hebben voor jobhoppen en wereldreizen. De tegenstanders schetsten een treffend voorbeeld van de hardwerkende docent die na jaren voor de klas ook wel eens mocht uitrusten. Na dit vurige debat waren er 2 rechters van mening veranderd, elk een andere kant op. De stemmen staakten en vol enthousiasme werd gestart met het tweede debat.
De stelling luidde: ‘Nederland moet een districtenstelsel invoeren á la Groot Brittannië’. Maar liefst 13 rechters waren het oneens, 1 rechter was het eens. De debaters in het voorstandersvak hadden wat te winnen en betoogden dat dit idee een eind zou maken aan de kloof tussen burger & politiek. Alles wordt duidelijker en het kiezen wordt makkelijker gemaakt. De tegenstanders vreesden juist voor het vergroten van een eventuele kloof, de politieke barometer gaat verloren. Het districtenstelsel is bovendien niet geschikt voor een klein land als Nederland, we hebben een mooi poldermodel om trots op te zijn! De voorstanders reageerden hier direct op door een voorbeeld te geven van de vertraging die het vormen van een kabinet al oploopt. Bovendien worden er constant compromissen gesloten. Het standpunt verdwijnt in een blender en er komt bruine derrie uit. De tegenstanders benadrukten het punt dat in een klein land als Nederland politici goed te bereiken zijn en in een districtenstelsel de landelijke thema’s verloren gaan. Bij het stemmen van de rechters was de overwinning voor de voorstanders. Vier rechters die tegen waren zijn geschoven naar de voorstanders. De voorstanders waren er in geslaagd om het probleem stevig neer te zetten door voorbeelden te geven. Tip voor de tegenstanders was: als je iedereen al aan je zijde hebt laat de andere partij dan praten en stel af en toe een vraag, hiermee sta je sterker.
Dit advies werd direct ter harte genomen wanneer de derde stelling geponeerd werd: ‘Nederland moet minimaal één keer per jaar een bindend referendum organiseren’. Alle rechters stemden tegen. Vol vuur betoogden de voorstanders dat dit plan de betrokkenheid enorm zou vergroten en Nederland zou dwingen kleur te bekennen. Het werk van de politici wordt zo nu en dan getoetst en dit kan de democratie alleen maar ten goede komen. Kijk maar naar het referendum over de Europese Grondwet, de politiek zei ja, de burgers zeiden nee. De tegenstanders trokken daarop de deskundigheid van de burger in twijfel en vroegen zich af hoe die kloof dan kleiner werd. Tevens werd genoemd dat er in een politiek stelsel met talloze onderwerpen geen ruimte was om referenda te houden. Hierop riepen de voorstanders uit dat er ontzettend veel wijzen waren waarop dit ingevuld kan worden, het zou uitgroeien tot een mentaliteit onder de bevolking. De tegenstanders wezen erop dat wij al op politici stemmen en dat dit de volksvertegenwoordigers zijn. Door bindende referenda in te voeren wordt het gezag ondermijnt.
Bij de stemming van de rechters zagen we dat één rechter die eerst tegenstander was, is gaan twijfelen. De kracht van het voorbeeld bleek weer bewezen. Na het treffende voorbeeld van de Europese Grondwet was de rechter aan het twijfelen gebracht.
Aan het einde van de drie debatten kwam het moment waarop iedereen gewacht had, het uitreiken van de prijzen. De debatbanaan (de prijs voor de verbale uitglijder) ging naar de meneer die in het eerste debat een vurig betoog hield over zijn ervaring als docent en in een volgend debat plotseling loodgieter was. De meest gepeperde uitspraak werd uitgereikt aan degene die scherp, grappig en effectief reageerde op de andere partij. Iemand haalde ter ondersteuning van haar betoog een voorbeeld aan van een persoon (die zij had ontmoet) die Geert Wilders niet kende, waarop de opponent riep dat de spreekster haar hele argumentatie baseerde op één verwarde vrouw. De beker voor de beste debater werd gewonnen door Mischa Lubbers, student aan de Universiteit Leiden die gedurende alle debatten scherp uit de hoek kwam en die de andere partij stukje bij beetje probeerde te overtuigen door in het laatste debat op te merken dat iemand van de tegenstanders het toch wel met hem eens was.
