1 maart 2011
De tiende editie van het EenVandaag verkiezingsdebat met traditioneel zes deelnemende partijen kende volgens de debatexperts van het Nederlands Debat Instituut geen duidelijke winnaars en twee verliezers: de kiezer en het aanzien van de politiek. Inhoudelijk zal de kijker na dit debat weinig zijn opgeschoten.
Geen lijn
In het geweld van door elkaar heen pratende heetgebakerde mannen die eindeloos elkaar om de oren sloegen met cijfers en aantijgingen, was vrijwel geen enkele lijn te ontdekken. Tot overmaat van ramp telde de gespreksleiding ook nog eens hardop af richting het einde van ieder debat waardoor de uitzending meer het karakter had van een spelshow dan van een informatief programma. Wat ging er mis?
Onduidelijke thema's
Op de eerste plaats werd, zoals wel vaker bij Nederlandse verkiezingsdebatten, gedebatteerd over thema’s die te breed en te onduidelijk zijn. Zo werd het aangekondigde thema ‘Economie’ ingevuld met de stelling ‘Dit kabinet heeft een sociaal gezicht’. Een stelling waar je alle kanten mee op kunt. Steeds trapt men in de val door te denken dat deze ruimte het debat aantrekkelijk maakt maar niets is minder waar. In 15 minuten tijd vloog het debat dan ook van de woningmarkt naar de massa-immigratie en van koopkrachtverlies naar de politie. Enzovoort, enzovoort. De link naar het oorspronkelijke thema en de stelling was binnen de kortste keren verloren. Zelden werd er ook door de deelnemers op elkaar gereageerd. Als dit al gebeurde dan was het om een door de opponent gebruikte statistiek in twijfel te trekken. Zo kwam voor de zoveelste keer de vraag aan bod of er nu wel of niet 300 miljoen op onderwijs bezuinigd wordt. Een vraag die over de hoofden van de kiezers heen gaat. Een antwoord op de vraag wat het verschil in visie is op een onderwerp als de woningmarkt tussen bijvoorbeeld de PvdA en de PVV, en waarom dat zo is, werd niet gegeven. En dat terwijl dat soort vragen juist het interessantst zijn voor de kiezer die niet weet op welke partij hij of zij wilt stemmen.
Drie tegen drie
Wat ook opviel was dat het volledige debat zich richtte op het kabinetsbeleid. In alle drie de stellingen was dit letterlijk zo geformuleerd. Dit zou goed zijn geweest wanneer ons land een tweepartijenstelsel zou kennen maar dat is uiteraard niet zo. Zodoende was het steeds een drie tegen drie debat. PvdA, D66 en SP tegen VVD, CDA en PVV. Er was niet één moment dat één van de oppositiepartijen of van de coalitiepartijen een verschil van inzicht of standpunt aangaf binnen de eigen groep. Hierdoor werd bijvoorbeeld de kiezer die nog twijfelt tussen het CDA of de VVD niet verder geholpen. Behalve dan dat Loek Hermans zich vanavond qua presentatie en duidelijkheid positief onderscheidde van Elco Brinkman die ook deze keer regelmatig niet te volgen was. Zelfs de ludieke openingsvraag of hij of Hermans de meeste bijbaantjes had moest drie keer gesteld worden voordat er een antwoord kwam. In de chaos waren het vooral de goed getimede oneliners die dankbaar met applaus werden ontvangen. Pechtold richting De Graaf: ‘Van massa-immigratie is al jaren geen sprake meer, maar wel van massa-hysterie!’
Pechtold 'winnaar' oppositiekamp
Als binnen het ‘oppositiekamp’ dan toch een winnaar aangewezen moet worden dan was het Alexander Pechtold. Hij was degene die het meest scherp de keuzes waar ons land voor staat wist te benoemen en binnen de chaos enige regie wist te voeren over het verloop van het debat. Roemer liet zich ook deze keer vooral weer zien als de man van de gevatte quotes: ‘Ik zie nog niet hoe een webcam kan helpen bij het aantrekken van steunkousen.’ Job Cohen groeide ook vanavond duidelijk verder in zijn rol als oppositieleider maar liep vast in zijn één op één debat met Machiel de Graaf. De camera is op zo’n moment meedogenloos.
Brinkman? Zwakke schakel
Aan de coalitiekant was Loek Hermans ten opzichte van eerdere debatten duidelijk sterker. Hij kwam beter voorbereid voor de dag en liet met name tijdens het zorgdebat steeds helder de visie van de VVD doorklinken: mensen zelf laten kiezen. Machiel de Graaf’s optreden was ook deze keer sterk. Hij is minder scherp van toon dan Geert Wilders maar toch evenzo duidelijk in het overbrengen van het gedachtegoed van de PVV. Elco Brinkman was ook vanavond weer de zwakke schakel.
Al met al was het debat een gemiste kans om twee dagen voor de verkiezingen de kiezer te helpen bij het maken van zijn keuze op basis van inhoudelijke argumenten.
