Sluiten

Ontvang gratis overtuigtips

Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer

Ik ontvang graag:


Ongeldige invoer

Omgaan met een populist: Lessen uit de USA

Door Yoav Magid (oud-trainer en moderator bij het debatinstituut, woonachtig in de VS)

Sinds 2009 woon ik in Washington, DC, en in de aanloop naar de presidentsverkiezingen verslond ik met al m’n politiek geëngageerde vrienden de speeches, debatten, persconferenties, gelekte video's, demonstraties, en al het nieuws over Hillary Clinton en Donald Trump. Elke keer dat de populist Trump weer een verbale blunder maakte, elke keer dat hij iets volledig on-presidentieels zei of deed, dachten de Democraten onder ons “aha, we hebben ‘m, nu kan hij zeker niet winnen, de verkiezing is in de pocket.” De grote opiniepeilers en de ‘talking heads’ op TV waren het met ons eens. We zaten er allemaal mooi naast.  

Op 15 maart gaat Nederland weer naar de stembus, en met Wilders als grootste in de peilingen is het vooral dit jaar belangrijk om lessen te trekken uit de Amerikaanse verkiezingen: hoe deal je met een populist. Allereerst: wat niet te doen.

Val de populist niet persoonlijk aan

De populist heeft u nodig als vijand. If you’re not with us, you’re against us. Hoe duidelijker de splitsing tussen "wij" en "zij”, des te meer hij kan polariseren en des te sterker hij staat. De populist een racist noemen, of dom, of haatvol, of erger nog, de populist aan te klagen voor het aanzetten tot haat sterkt zijn positie bij zijn aanhang.

Hetzelfde geldt voor een aanval op de toon en stijl die populist gebruikt: dat hoor je niet te zeggen en zo gaan we toch niet met elkaar om maken van de populist een soort volksstrijder die zegt waar het op staat en politieke correctheid in de wind slaat. Donald Trump zei zelfs in één van de debatten dat het bestrijden van politieke correctheid zijn number one campaign issue was.

Val zijn aanhangers niet persoonlijk aan

Identity Politics in de VS zijn nu belangrijker dan ooit: je bent je politieke partij, niet alleen tijdens de verkiezingen. Ook al werd je oorspronkelijk Republikein vanwege abortus, door je politieke identiteit word je al snel pro-wapenbezit. En ook al werd je Democraat vanwege het homohuwelijk, je nieuwe identiteit neemt je al snel mee naar pro-milieuregelgeving.

In dat klimaat zei Hillary Clinton op 10 september in een moment van hoogmoed: you could put half of Trump's supporters into [a] basket of deplorables, los vertaald als de helft van Trump’s aanhangers past in een mandje van verachtelijken. Uiteraard veroordeelde Trump haar onmiddellijk voor deze woorden, maar wat zelfs hij niet zag aankomen was hoe veel van zijn aanhangers zich trots “Deplorables” (verachtelijken) gingen noemen.

deplorables

Aangevallen en in een hoekje gestopt draaiden Trump’s aanhangers het script om en namen zij het epitheton aan. In een klimaat van extreme polarisatie is het juist goed voor de populist als zijn aanhang voor vanalles wordt uitgemaakt: het bevestigt de tweesplitsing en het idee dat Clinton en haar aanhangers de vijand zijn.

Ter ondersteuning, neem deze uitspraken van Trump kiezers vorige maand:

  • Houd op ons racisten en idioten te noemen - de linkse politiek is intoleranter dan de rechtse.

In (centrum-)linkse kringen is het aanvaarde wijsheid dat conservatieven minder tolerant zijn jegens immigranten, homo’s, zwarten, en ga zo maar door. Wat links niet onder ogen ziet is hoe intolerant ze zijn jegens laagopgeleiden, boeren, ‘rednecks,’ en rechts-stemmers in het algemeen. Dat werkt natuurlijk gigantisch in Trump’s voordeel.

  • Jullie moeten ons de kans geven om toe te geven dat we een fout hebben gemaakt zonder ons verachtelijk te noemen. Ik twijfel aan de keus die ik heb gemaakt, maar zolang ik me aangevallen voel zal ik dat niet hardop zeggen. Ik heb Trump verdedigd en dingen gezegd die ik werkelijk niet vind omdat ik in de verdediging was gedrukt

Hoe meer links rechts aanvalt, des te minder ze rechts de kans geeft om van mening te veranderen.

Memes als deze, die duizenden keren op facebook (door en voor eigen parochie) worden gedeeld, werken dan ook averechts:

meme trump

Kopieer zijn stijl niet

In zijn open brief aan alle Nederlanders lijkt het alsof premier Rutte probeert PVV stemmers bij Wilders weg te nemen door in diens toon te spreken: als je ons land zo afwijst, heb ik liever dat je weggaat [..] doe normaal of ga weg. Door dit soort taal te gebruiken, maakt Rutte deze toon mainstream en dus aanvaardbaar, waardoor hij Wilders juist als een redelijke kandidaat doet klinken. Tegelijkertijd, omdat dit niet in Rutte’s traditionele stijl past, doet hij zichzelf lijken als een fraudeur.

Onderschat de populist niet

De afbeelding hieronder was de hoofdpagina van de meest vooraanstaande opiniepeiler in de VS op de ochtend van de verkiezingen. De dagen ervoor neigde het zelfs nog meer naar Clinton.

trumpvsclinton Maak vooral niet de fout om aan te nemen dat de populist niet kan winnen, hoe weinig mensen u ook kent die voor hem zeggen te stemmen, en hoe de peilingen ook staan. Een Wilders-stemmer met wie ik vorige week sprak zei dat hij Wilders niet als premier wilde zien vanwege diens gebrek aan concrete plannen. Maar omdat hij er vanuit gaat dat dit toch niet zal gebeuren gaat hij wel op hem stemmen - om een signaal te geven aan de andere partijen. Als dit bekend klinkt, is het omdat veel Brexit-kiezers in juni van vorig jaar hetzelfde zeiden.

Dat waren de don'ts. Wat zijn de do's?

Overtuig de jury, niet je tegenstander

Zoals het debatinstituut al 15 jaar traint, heeft het weinig zin je gezworen tegenstander proberen te overtuigen. Dit geldt vooral in een zeer gepolariseerd milieu. Gelukkig leent het Nederlandse stelsel met meerdere partijen zich minder tot extreme polarisatie dan het twee-partijen stelsel in de VS. En omdat partijen in Nederland moeilijker te onderscheiden zijn, zijn er meer ‘zwevende kiezers.’ Probeer hen te vinden en te overtuigen, niet diegenen die allang weten op wie ze zullen stemmen.

Wees duidelijk waar u voor staat

Sommige partijen in Nederland hebben een partijprogramma van 237 paginas. Anderen hebben een A4-tje. Welke denkt u dat in een oogopslag duidelijker is? Een waslijst van beleidsvoorstellen mist de enkelvoud die nodig is om een populist tegengas te geven. Stel dus duidelijk prioriteiten in uw communicatie, en richt u op drie of vier punten. Trump deed dat natuurlijk meesterlijk: schaf politieke correctheid af, bouw een muur tussen de VS en Mexico, laat geen moslim het land meer in, stap uit de NAFTA.  Clinton’s boodschap was ingewikkelder en minder duidelijk. Een snelle blik op haar website toont wel 37 speerpunten, sommigen vrij duidelijk, sommigen erg vaag:

site hillary

Begrijp de populist zijn aanhang

Doe uw best de frustraties van de aanhangers van de populist te begrijpen. Wat zijn de redenen dat ze op hem willen stemmen? De reden is niet dat ze racisten zijn, of dat ze dom zijn, zoals veel Clinton-aanhangers de Trump-kiezers zagen. Zoek de onderliggende beweegredenen, zoals ontevredenheid met het huidige politieke bestel, werkloosheid, angst voor verandering van de buurt of de school van de kinderen, angst voor terrorisme. Al is de angst niet op macro-economische feiten en criminaliteitscijfers gebaseerd, is deze toch echt. Enkel roepen dat de feiten anders zijn zal niet helpen. Toon mededogen en begrip in plaats van minachting.

De waarheid spreekt niet voor zich

Criminaliteitscijfers in de VS zijn in de afgelopen 26 jaar flink gezakt, en staan op hun een na laagste punt van de afgelopen 46 jaar. Toch geloven veel Amerikanen dat de VS een tsunami aan gewelddadige misdaad beleeft. Immigranten plegen minder misdaden dan geboren Amerikanen, en toch roept Trump dat Mexicanen verkrachters, criminelen, en “bad dudes” ofwel “slechte gasten” zijn. Zijn kiezers geloven het. En 97 procent van de klimaatwetenschappers zegtdat het klimaat verandert en dat mensen de oorzaak zijn, maar het grotendeel van de Republikeinse partij gelooft er niet in (Trump noemde het zelfs een hoax van de Chinezen).

The Oxford English Dictionary heeft post-truth verkozen tot Woord van het Jaar 2016. De waarheid en de feiten mogen dan misschien aan uw kant staan, maar als u deze niet weet te framen, als u hen niet met charisma kunt brengen, als u geen emotie kunt oproepen, dan zal de hamer van de feiten de spijker van het publiek missen.

Flip the script: angst voor de angst

Populisten gebruiken vaak de politiek van de angst. U kunt proberen de angst voor de angst te gebruiken (in de tijdloze woorden van President Franklin Roosevelt: the only thing we have to fear is fear itself). Als voorbeeld: in Oostenrijk waarschuwde de rechtse populist Norbert Hofer dat kiezers Oostenrijk niet zouden herkennen als het in de EU bleef en moslims bleef toelaten (klinkt bekend?). Zijn tegenstander, huidig president Van der Bellen flipte het script en waarschuwde de kiezers dat ze straks Oostenrijk niet zouden herkennen als Hofer president zou worden.

Omgaan met een populist

De verkiezingen zijn al over een week. De debatten hebben inmiddels plaatsgevonden. Maar lang niet iedereen heeft besloten voor wie hij of zij op 15 maart stemt. Of u een politicus bent of een bezorgde burger met zwevende kiezers in uw kring, het advies voor het omgaan met een populist in de verkiezingen is hetzelfde. Maak de tweesplitsing niet groter dan het hoeft te zijn met persoonlijke aanvallen op de populist of zijn aanhang, maar probeer hun zorgen te begrijpen. Houd uw eigen stijl, en onderschat de kansen van de populist niet. Wees duidelijk, overtuig de ’jury’ en niet de tegenstander, en frame de feiten met een beroep op emoties als trots, vertrouwen, optimisme, en als het moet, angst.

U hebt meer invloed dan u denkt in uw eigen gemeenschap. Misschien maakt uw invloed deze week het verschil op 15 maart!

(Tot 2008 was Yoav trainer en moderator bij het Nederlands Debat Instituut. Hij woont sinds 2009 in Washington, DC, en hoewel hij er niet kan stemmen heeft hij aan verschillende campagnes gewerkt.)