Sluiten

Ontvang gratis overtuigtips

Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer

Ik ontvang graag:

Ik wil:


Ongeldige invoer

Toelichting Jury Debatprijs 2015

Donderdag 17 september reikten wij voor de 7de keer de Debatprijs uit tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Na Femke Halsema (2008), Alexander Pechtold (2009,2014) en Mark Rutte (2010,2011,2013) werd dit jaar Geert Wilders uitgeroepen tot winnaar. Hier een beknopte toelichting op de beslissing.

Doel van debat

De Debatprijs draagt niet voor niets zijn naam. Ieder jaar zoeken wij aan de hand van dezelfde criteria naar die politicus die in onze ogen het beste heeft gedebatteerd. Goed debatteren betekent op de eerste plaats dat je helder en overtuigend de standpunten van je partij onder woorden weet te brengen. Daarnaast moet je goed kunnen uitleggen op welke punten je waarom van mening verschilt van andere partijen. Een debat draait immers niet om het zoeken naar overeenstemming maar juist om het benoemen en beargumenteren van de verschillen. Hierdoor worden de argumenten van je opponenten op de proef gesteld. Ook schept het duidelijkheid voor de burger. Aan hem wordt inzichtelijk gemaakt wat de verschillende keuzes zijn die partijen maken en op grond waarvan zij dit doen.

Eerste Termijn

Met dat vertrekpunt laten wij als jury op de eerste plaats de zogenaamde ‘Eerste Termijn’ van de fractievoorzitters zwaar meewegen in ons oordeel. Dit is de door partijen zorgvuldig voorbereidde speech waarin de fractieleider ideeën en standpunten van zijn partij uiteenzet en aan kan geven waar de verschillen met andere partijen liggen. Wij beoordelen deze speeches op basis van de regels van de klassieke retorica. Kort gezegd: is de argumentatie inhoudelijk duidelijk (logos) voor een groot publiek en wordt hij aansprekend vormgegeven (pathos) door een spreker geloofwaardig presenteert (ethos). Het spreekt voor zich dat de individuele juryleden hierbij hun persoonlijke politieke voorkeur niet laten mee wegen. Dit zou oneerlijk zijn.

De jury was in dit kader onder de indruk van de retorische kwaliteit van de Eerste Termijn van Geert Wilders. Wij beoordeelden deze als de sterkste van allemaal. De boodschap van de PVV werd zorgvuldig opgebouwd met tastbare taal die de politieke analyse van de PVV glashelder neerzette. Het tot twee keer toe in alle rust een lange lijst gemeenten voorlezen vonden wij bijvoorbeeld een heel effectief middel om de omvang van het door de PVV ervaren probleem op indringende wijze te laten landen in de Kamer en in het land. Het Parlement was er zichtbaar en voelbaar door geraakt.

Overigens vonden wij de Eerste Termijn van Diederik Samsom ook heel sterk. Een prachtige opening met een aansprekende  parallel tussen de onmacht bij de  financiële crisis en de vluchtelingencrisis en ook een gepassioneerd vergezicht van de PvdA-leider op de toekomst. Tot slot viel de SGP op door als kleine partij de aandacht op zichzelf te vestigen door in de middag een flashmob te organiseren in het Kamergebouw met de mededeling dat deze verband hield met de Eerste Termijn die partijleider Kees van der Staaij later die dag zou uitspreken. Kleine partijen zitten in de moeilijke positie dat zij over het algemeen pas erg laat in de avond aan de beurt komen wanneer menig journalist al naar huis is en de vermoeidheid is toegeslagen. Je moet dan wat extra’s brengen om toch nog wat aandacht te krijgen. Het lukte Van der Staaij. 

Interrupties

Een tweede belangrijk criterium voor de jury is hoe fractieleiders omgaan met interrupties. Zowel bij het plaatsen van eigen interrupties als het beantwoorden van onderbrekingen van anderen. Wilders scoorde na  Alexander Pechtold het hoogst bij het plaatsen van interrupties. Pechtold was alom aanwezig en had  zichtbaar plezier in het ondervragen van zijn opponenten. Hij bouwde zijn interrupties goed op met doordachte vervolgvragen. Kanttekening is dat hij qua strategie en humor erg gericht was op de dagelijkse volgers en liefhebbers van ‘politiek Den Haag’. Voor de politiek minder actieve of geïnteresseerde burger  waren zijn vragen en antwoorden minder toegankelijk. Daarbij was hij een paar keer erg effectief in zijn interrupties maar daar waren percentueel ook veel interrupties voor nodig. Geert Wilders onderscheidde zich door niet heel vaak te interrumperen maar wel heel effectief. Hij koos zijn momenten zorgvuldig uit maar dan was het ook raak. Belangrijke overweging  daarbij is dat er een duidelijke strategie achter zijn interrupties lag. Iedere interruptie moest bijdragen aan het beeld dat de andere partijen niet luisteren naar de mening van de burger in het algemeen en de achterban van de specifieke partij in het bijzonder. Steeds koos hij een andere route maar iedere keer met hetzelfde doel. En bijna iedere keer kwam de boodschap helder over.

Beantwoording vragen

Laag scoorde Geert Wilders op het gebied van het beantwoorden van vragen. Regelmatig negeerde hij een gestelde vraag en vaak toonde hij zichtbare desinteresse in en weinig respect voor de vragensteller. Dat is hem bij de beoordeling aangerekend. Voor een goed debat is nodig dat sprekers inhoudelijk reageren op punten van hun opponent en enige mate van respect voor een ander standpunt. Hierbij moet aangetekend worden dat veel andere fractieleiders qua omgangsvorm met hun opponent weliswaar vriendelijker waren  en meer tijd besteedden aan een reactie maar inhoudelijk de vraag net zo goed ontweken. Met kop en schouders stak Mark Rutte uit in de categorie beantwoording van vragen. In zijn rol van premier kreeg hij uiteraard veruit de meeste vragen te verwerken maar de souplesse, dossierkennis en stijl waarmee hij dit deed waren indrukwekkend en een genot om naar te kijken. Dit leverde hem de tweede plaats op bij het eindoordeel.

Aanwezigheid en stijl

Tot slot kijkt de jury naar de aanwezigheid en stijl van fractieleiders. Hierbij speelt onder andere een rol in welke mate sprekers aanwezig zijn tijdens de belangrijkste thema’s van het debat. Dit jaar was het centrale en meest belangrijke thema van de Algemene Beschouwingen het vluchtelingenvraagstuk. Naar het oordeel van de jury heeft Geert Wilders het debat over dit onderwerp uitdrukkelijk gedomineerd. Dit valt onder andere af te leiden uit de berichtgeving in de media over de Algemene Beschouwingen. Het is hem gelukt om het standpunt van zijn partij en daarmee de kiezers die hij vertegenwoordigt pontificaal onder de aandacht te brengen en dat is een belangrijke taak die hij als volksvertegenwoordiger heeft.

De debatstijl van Geert Wilders was controversieel en week  af van al zijn collega-fractieleiders. Hij confronteerde snoeihard en volgens sommigen overschreed  hij fatsoensnormen. Hierbij speelt een rol dat ook de standpunten van de PVV erg controversieel waren. Het oordeel van de jury is dat de debatstijl en boodschap van Wilders niet afweken van hoe hij normaalgesproken opereert. Deze stijl en boodschap is controversieel maar wordt ook door vele Nederlanders gewaardeerd en gesteund. Dit blijkt uit de twaalf zetels van de PVV in het Parlement en uit recente peilingen. Het is deze steun die het handelen van Wilders en de PVV in het Parlement legitimeert. Hij vertegenwoordigt net als alle andere partijen het standpunt van een deel van de Nederlandse samenleving en doet dit op zijn eigen uitgesproken wijze. 

Conclusie

De juryleden geven geen waardeoordeel over de standpunten van partijen maar beoordelen de debattechniek van fractieleiders aan de hand van de eerder genoemde vaste criteria. En zo kwamen wij dit jaar unaniem tot de beslissing dat Geert Wilders de Debatprijs 2015 toekomt. 

Roderik van Grieken (voorzitter)
Jaap de Jong
Donatello Piras