Sluiten

Ontvang gratis overtuigtips

Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer

Ik ontvang graag:

Ik wil:


Ongeldige invoer

De metaforen van de Sleepwet

Wat gaat de nieuwe Wet op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (Wiv) precies betekenen voor Nederland? Voor- en tegenstanders maken creatief gebruik van de Nederlandse taal om hun standpunt toe te lichten. De metafoor is daarbij een favoriet middel om de ingewikkelde materie van de wet hanteerbaar te maken. Nieuwsgierig waar deze metaforen eigenlijk vandaan komen? Hieronder de 3 bekendste voorbeelden en de herkomst hiervan. 

computer 3233754 1920

Constant Hijzen, onderzoeker aan de Universiteit Leiden publiceerde onlangs een artikel over het gebruik van metaforen om het werk en de essentie van geheime diensten te duiden en te kaderen. Hieronder vind je een selectie van deze metaforen die dankzij de Sleepwet volledig in de Nederlandse taal zijn geïntrigeerd.

Prikkeldraad. In 1949 al stelde Eerste Kamerlid voor de CHU J. Reijers dat hij vreesde dat we in Nederland ‘in onze eigen geheime prikkeldraadversperringen’ zouden vastlopen als een veiligheidsdienst zou worden opgericht. Een duidelijke metafoor voor de veiligheidsdienst als “gevaar van binnen uit.”

Veiligheidsdienst op klompen. Deze metafoor werd al sinds de jaren ’60 gebruikt, vooral om het werk van de toenmalige Binnenlandse Veiligheids Dienst af te doen als 'amateuristisch en te omgeven met een gevoel van klunzigheid en amateurisme', schrijft Constant Hijzen. Later kwam hier de uitbreiding van “James Bond op klompen” bij, een mooi contrast dat gelijk een sterk beeld oproept.

Sleepnet. Oorspronkelijk werd deze metafoor gebruikt door Duitse kranten in de jaren ’80. Volgens Der Spiegel was er destijds sprake van Schleppnetz-Fahndung –sleepnetopsporing dus.  Sinds 1986 kunnen we de metafoor van het sleepnet terug vinden in het Nederlands om het werk van de inlichtingendiensten te omschrijven. Geert Mak vertaalde het en publiceerde er in 1986 een artikel over in NRC Handelsblad. NRC begon ook in 2007 met de vergelijkende metafoor van het sleepnet, dat vrij snel populair werd, uitsluitend onder de tegenstanders van de nieuwe wet.

En dat laatste is ook logisch, want wie wil er nu vast komen te zitten in een sleepnet? Onze primaire reactie bij de term sleepnet is negatief: “dat moeten we niet willen.” Het is dan ook niet gek dat D66-kamerlid Kees Verhoeven nu hamert op het feit dat we de Wiv gewoon de Wiv moeten noemen. 

Lees het volledige artikel van Constant Hijzen via de website van het WODC.

Meer over metaforen en de Nederlandse taal in de politiek? Ontdek alles over framing via de onderstaande video: 'Wat is framing'.

Nieuwsgierig naar meer tips? Abonneer je op ons YouTube kanaal en ontvang alle nieuwste video's vol overtuigtips.