Sluiten

Ontvang gratis overtuigtips

Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer

Ik ontvang graag:

Ik wil:


Ongeldige invoer

Gebruik Stijlfiguren

De oude Grieken waren zich al bewust van de overtuigingskracht van gestileerd taalgebruik. Het gebruik van pathos in de vorm van stijlfiguren zorgt voor meer helderheid, duidelijkheid en overtuigingskracht van het betoog. Vandaag de dag zijn de meeste betogen die wij onthouden en impact hebben inderdaad de toespraken, speeches of debatten waar stijlfiguren het verschil maken. Sterker: wie de boodschap verpakt middels een stijlfiguur wordt vaak door de media opgepikt.

Er zijn honderden verschillende stijlfiguren bekend. Daarbij worden er in de literatuur, dichtkunst en de reclame nog dagelijks nieuwe ontwikkeld. Ook in de hedendaagse wereldpolitiek spelen stijlfiguren een prominente rol. Als we kijken naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen is het al bij de voorverkiezingen raak. De democratische presidentskandidate Hillary Clinton gebruikte bij haar overwinning in New Hampshire direct de stijlfiguur van de beeldspraak in haar opening: "over the last week, I listened to you, and in the process, I found my own voice back". Haar democratische opponent Barack Obama maakte van zijn eerste overwinning in Iowa helemaal een retorisch feestje. Zijn toespraak deed zelfs denken aan een andere vermaarde spreker; Martin Luther King. Welke stijlfiguren hij gebruikt? Een drietal elementen valt hierbij op. Een goed begin, de kracht van herhaling, en de stijlfiguur van de tegenstelling.

Barack Obama begint met een vliegende start. Allereerst geeft hij zijn speech direct historische waarde mee door te wijzen op de impact ervan met de woorden: "But on this january night, on this defining moment of history, you have done what the cynics said, we couldn't do". Hier gaat Obama een andere grote spreker in de Amerikaanse geschiedenis achterna: Martin Luther King met zijn 'I have a dream speech'. Ook deze laatste markeert direct de historie door in zijn eerste zin te zeggen: "I am happy to join with you today in what will go down in history as the greatest demonstration for freedom in the history of our nation.".

Daarnaast bedient Obama zich vanaf het begin van de zeer overtuigende 'kracht van herhaling'; een veelgebruikte techniek in de reclame, toespraken en in debatten. Zijn eerste woorden beginnen met: "They said this day would never come", om na applaus door te gaan met "They said our sights were set to high" en tot slot "They said, this country was too devided, too disillusioned...". Een klassieke repetitio oftewel stijlfiguur van de herhaling. En terwijl Martin Luther King zijn zin maar liefst acht keer herhaalde in zijn beroemde speech, beperkt Obama zich in zijn inleiding tot drie. Zoals zo vaak in de retorica komt het meest overtuigende altijd in drieën. King verheft zijn frase overigens tot anafoor door iedere alinea ermee te beginnen.

Tot slot bedient de democratische presidentskandidaat zich vaak van de stijlfiguur van de tegenstelling. "We are not blue states and red states, we are united states." en "9/11 is not a way to scare up votes, but a challenge that should unite America". Ook "America will be a nation less devided and more united" is een voorbeeld van dit veelgebruikte middel in politieke toespraken.

Als we kijken naar de toespraken van Clinton en Obama zijn ze duidelijk verschillend. Terwijl Clinton terughoudend is met het gebruik van pathos, schuwt Obama dit middel beslist niet. Hij gebruikt het niet alleen in het begin maar ook in de kern – waarvan vaak wordt gezegd dat dit vooral bestemd is voor logos (argumenten)- en tijdens het slot van zijn verhaal.

Stijlfiguren kunnen dus bijdragen aan de effectiviteit van een betoog zoals al eerder gezegd. Toch zal de ene toespraak beter beklijven dan de andere. De Romeinen voegden het begrip aptum toe aan de retorica. Aptum staat voor passendheid. Dit betekent kortgezegd dat je de boodschap moet afstemmen op de doelgroep. Dus zul je keuzes moeten maken. Het gebruik van stijlfiguren voor een vijandig en sceptisch publiek is wellicht niet de beste keuze. Je kunt dan beter kiezen voor een neutrale stijl. Zoals Prof. Braet zegt in zijn onlangs verschenen boek 'Retorische Kritiek': "Alleen bij preken voor eigen parochie, bijvoorbeeld bij peptalk op een congres van de eigen partij, kan meteen alles uit de kast worden gehaald".

Dit verklaart ook waarom bijvoorbeeld Barack Obama uit kan pakken bij overwinningstoespraken. Het publiek is hem al welwillend voordat hij gaat spreken. Inmiddels heeft Obama in de staat South Carolina de voorverkiezing gewonnen. Freelance trainer en BNR Nieuwsradio redacteur Maarten Bouwhuis analyseerde zijn overwinningstoespraak en sprak dit voor het debatinstituut in. Luister hier naar de analyse met fragmenten uit de meest recente toespraak van de democratische presidentskandidaat.