Sluiten

Ontvang gratis overtuigtips

Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer
Ongeldige invoer

Ik ontvang graag:

Ik wil:


Ongeldige invoer

Vijf retorische lessen van Bram Moszkowicz

Inhoudelijk rammelt het aan alle kanten, maar op het gebied van welsprekendheid is Bram Moszkowicz een genot om naar te luisteren, schrijft Roderik van Grieken van het Nederlands Debat Instituut. Een paar inzichten in de 'methode-Moszkowicz'.

Eerder deze week besloot de Nederlandse Orde van Advocaten Bram Moszkowicz van het tableau te schrappen. Nooit zullen wij de flamboyante Amsterdamse strafpleiter meer pleidooi zien voeren. Dinsdagavond kreeg hij bij Pauw & Witteman twintig minuten de kans om te reageren op de uitspraak van het Hof van Discipline. Inhoudelijk valt er veel kritiek te leveren op het betoog van Moszkowicz, maar vanuit retorisch perspectief was het als vanouds verplichte kost voor velen. 

1. Selecteer je publiek

Voor eenieder die enigszins is ingevoerd in de gedragsregels van de advocatuur en de inhoud van deze zaak was het inhoudelijk verweer van Moskowicz bij Pauw & Witteman van een tranentrekkend niveau. De jurist nam geen enkele moeite om zijn voormalige beroepsbroeders inhoudelijk te overtuigen van zijn gelijk. In plaats daarvan richtte hij zich volledig op 'het grote publiek' dat niet gehinderd wordt door al te veel kennis over de zaak en probeerde hun sympathie te winnen.  Een slimme strategie. Te vaak zitten er bij programma's als Pauw & Witteman mensen aan tafel die over de hoofden van de gemiddelde kijker heen schieten met een te complex verhaal. Hiermee verlies je de aandacht van de grootste groep kijkers terwijl het maar de vraag is of je de ingewijden wel overtuigt. Bepaal dus vooraf welke groep kijkers je wilt overtuigen en richt je daar volledig op.

2. Neem jezelf de maat

Niets is geloofwaardiger dan de spreker die ongevraagd zichzelf beschuldigd van laakbaar gedrag. Vandaar dat Moszkowicz nog voordat het eerste verwijt zijn kant op kwam zelf het initiatief nam om duidelijk te maken dat hij fouten gemaakt heeft. Nog mooier is het wanneer je er aan toevoegt dat de oorzaak van je fout is gelegen in het feit dat je aandacht was afgeleid en gericht op iets dat zeer sympathiek overkomt. De jarenlang verwaarloosde administratie, het niet volgen van cursussen en het aannemen van grote bedragen contant geld zonder dit te melden, komt volgens Moszkowicz voort uit het feit dat hij altijd volledig gefocust is geweest op het belang van zijn cliënten. De rest was ondergeschikt en dat spijt hem enorm. Probeer daar maar eens tussen te komen!

3. Interview jezelf

Hier is Moszkowicz een absolute meester in. Hij regisseert zowel de inhoudelijke volgorde als het tempo van het gesprek. Zelfs interviewkanonnen als Pauw en Witteman ontkomen er niet aan. Wanneer het over de inhoudelijke verwijten gaat die hem gemaakt worden, kiest hij er voor om eerst uitgebreid in te gaan op de studiepunten die hij niet gehaald heeft. Minutenlang legt hij omstandig uit dat hij echt zijn best heeft om op dit gebied zijn leven te beteren.  Een sympathiek verhaal over feitelijk het minst zwaarwegende verwijt dat hem gemaakt is. Wanneer vervolgens het financiële wanbeleid van zijn praktijk door de interviewers op tafel wordt gelegd, weet Moszkowicz binnen een minuut het gespreksonderwerp te verleggen naar een ander onderwerp van zijn keuze. Vrijwel letterlijk: 'Mijn jaarcijfers waren wel op orde, ik heb ze inderdaad niet gedeponeerd, de reden waarom ga ik niet vertellen. Volgende onderwerp'. 

4. 'Help' de interviewers

Tot zijn standaardrepertoire behoort de volgende zinsnede wanneer een interviewer hem probeert te interrumperen; 'U heeft mij een vraag gesteld die ik een goede vraag vond. Die wil ik graag beantwoorden maar dan moet u mij niet onderbreken'. Om vervolgens rustig en ongehinderd door te gaan met zijn verhaal. Af en toe refererend aan de oorspronkelijke vraag  zonder hem noodzakelijkerwijs te beantwoorden. De tweede methode om hinderlijke onderbrekingen van zich af te slaan is de volgende standaardquote; 'het is heel belangrijk dat ik dit punt kan maken. U zult zo begrijpen waarom'. Als brave leerlingen laten de interviewers de meester vervolgens zijn verhaal vertellen. Achteraf vaak ten onrechte maar dat vergeeft in ieder geval de kijker Moszkowicz graag want wat hij ook vertelt het is altijd onderhoudend.

5. Aanvallen!

Je zou verwachten dat Moszkowicz gezien de vernietigende uitspraak van het Hof van Discipline zich tijdens een interview voornamelijk zou moeten verdedigen. Niets is minder waar. Vanaf het eerste moment kiest hij frontaal de aanval. De houding van het Hof was verwerpelijk. Ze keken hem niet aan en dat terwijl hij uit respect voor het Hof wel was komen opdagen. Dat hij in eerste aanleg bij de Raad van Discipline schitterde door afwezigheid laat hij gemakshalve maar even buiten beschouwing.  Daarnaast wordt, gesteund door onder anderen vriend Gerard Spong, de complottheorie breed uitgemeten. Moszkowicz zou slachtoffer zijn van het feit dat de Orde van Advocaten een daad wil stellen richting staatssecretaris Fred Teeven, die van plan is het toezicht op de Orde te verstevigen. Tot slot citeert de meester van de verleiding uit verschillende documenten waaronder het door hemzelf onlangs aangepaste kwitantieformulier waarin cliënten moeten verklaren waarom zij contant willen betalen. Inhoudelijk volslagen irrelevant en zelfs bespottelijk, maar dat doet allemaal niet ter zake. Tot vermaak van zichzelf bepleit Moszkowicz zonder blikken of blozen dat hij tegenwoordig feitelijk een voorbeeld voor zijn collega's is. Feilloos voelt de retoricus aan dat het voor de beeldvorming cruciaal is dat hijzelf niet in de beklaagdenbank moet zitten maar anderen. De beste verdediging is immers de aanval.Er valt veel aan te merken op de advocatenpraktijk van Bram Moszkowicz, maar één ding staat wat mij betreft als een paal boven water. In ons land, waar op het gebied van welsprekendheid nog veel te verbeteren valt, is Bram Moszkowicz een verademing. Ik ben ervan overtuigd dat veel van de sympathie die hij geniet daar op is gebaseerd. Dat het inhoudelijk regelmatig aan alle kanten rammelt, in tegenstelling tot het beeld was hij in de rechtszaal dan ook niet bovenmatig succesvol, heeft het grote publiek vaak niet door. Of het wordt hem graag vergeven.

Ben je inhoudelijk specialist op jouw vakgebied? Om echt succesvol te kunnen functioneren moet je in staat zijn om je boodschap goed over te brengen. Om in te spelen op mogelijke kritiek of te anticiperen op tegenargumenten. Dan is Debattechnieken voor Professionals wat voor jou. In deze tweedaagse training leer je om jouw boodschap helder en overtuigend te presenteren, kritisch te luisteren en snel te doeltreffend te reageren op weerstand.

25 april 2013, eerder geplaatst op Volkskrant.nl